Polski naddźwiękowy samolot szkolno-treningowy, szturmowy / rozpoznawczy

Historia

Pierwszy skonstruowany w Polsce uzbrojony samolot napędzany silnikiem odrzutowym, zaprojektowany przez zespół pod kierunkiem Tadeusza Sołtyka (stąd oznaczenie TS), produkowany przez WSK „PZL Mielec” (obecnie Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. w Mielcu).

Nieuzbrojony prototyp Iskry odbył loty próbne 5 lutego 1960 r. Kolejne dwa prototypy, ulepszone i już uzbrojone, zostały oblatane w marcu oraz lipcu 1961 r.

W wyniku systematycznych ulepszeń powstało kilka wersji tego samolotu, m.in.:

  • TS-11 Iskra bis A – wersja szkolno-treningowa produkowana od 1963 r.
  • TS-11 Iskra bis B – wersja szkolno-treningowa z czterema zamkami na podwieszane uzbrojenie.
  • TS-11 Iskra bis C – jednomiejscowy samolot rozpoznawczy z 1971 r.
  • TS-11 Iskra bis D – dwumiejscowa wersja szkolno-szturmowa z 1973 r.

– TS-11 Iskra bis DF – dwumiejscowa wersja szkolno-rozpoznawcza z 1974 r..

– TS-11 Iskra R – dwumiejscowa wersja rozpoznawcza, dostosowana do potrzeb lotnictwa morskiego; w 1992 r. wyposażona w amerykański radar pogodowy oraz prosty system nawigacyjny GPS.

– TS-11 Iskra BR 200 – prototyp wersji jednomiejscowej rozpoznawczo-szturmowej z 1972 r. Nie wszedł do produkcji.

– TS-11 Iskra Jet/TS-11 Spark – pozbawione uzbrojenia samoloty, wycofywane ze służby; spotykane w lotnictwie cywilnym, m.in. w USA i Australii.

– TS-11 Iskra MR – samoloty wyposażone w zmodernizowaną awionikę, używane w zespole akrobacyjnym Biało-Czerwone Iskry.

– TS-11F Iskra – samolot-demostrator, prezentujący nowoczesną modernizację Iskry; przedstawiony na MSPO 2008 przez Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych.

Uzbrojenie

– seryjnie działko NS-23 kaliber 23 mm z możliwością wymiany na działko NR-23.

– 4 węzły na podwieszane uzbrojenie – max. 4 × 100 kg bomb lub zasobniki z karabinami maszynowymi oraz uniwersalne zasobniki niekierowanych pocisków rakietowych klasy „powietrze-ziemia” lub zasobniki z bombami odłamkowymi.

Użycie

W polskich Wojskach Lotniczych i Obrony Powietrznej samolotów TS-11 używa się od 1962 r. do dnia dzisiejszego. W 1975 r. Indyjskie Siły Powietrzne zamówiły 50 samolotów TS-11 Iskra bis D (wycofane ze służby 16 grudnia 2004). Produkcję zakończono w 1987 roku. Łącznie wyprodukowano 600 egzemplarzy Iskry.

Żródła:

Wikipedia

Odrzutowe samoloty myśliwskie i wielozadaniowe, Bellona, Warszawa 2000