Polski szybowiec szkolno-wyczynowy

Historia

Prace projektowe podjęto w 1950 r. w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej.

Pierwszy prototyp SZD-9 odbył lot próbny 10 marca 1952 r., 16 czerwca 1952 r. wypróbowano drugi prototyp. Obie próby wykazały konieczność wprowadzenia wielu zmian i poprawek. Poprawioną wersję nazwano SZD-9bis Bocian-1A (potocznie Bocian A) i skierowano do produkcji. Wyprodukowano tylko 11 takich szybowców. W kolejnej wersji SZD-9bis Bocian-1B dokonano dalszych zmian konstrukcyjno-technicznych, po czym zbudowano również 11 egzemplarzy. Pierwszą wersją wykonaną w większej liczbie był ulepszony SZD-9bis Bocian-1C z 1954 r. Do 1958 r. zbudowano 40 sztuk tego szybowca, zarówno dla polskich aeroklubów, jak i na eksport. W kwietniu 1958 r. oblatano kolejną, znowu nieco ulepszoną wersję – SZD-9bis Bocian-1D, wyprodukowaną następnie w stosunkowo dużej liczbie 186 egzemplarzy.

W 1956 r. zbudowano także trzy szybowce Bocian-Z (zawodniczy), specjalnie na Szybowcowe Mistrzostwa Świata w 1956 r. (w tym dwa przebudowane z Bocianów C).

Przez cały czas podejmowano próby modernizacji szybowca pod różnymi oznaczeniami, m.in.: SZD 23 Bocian-2, SZD 33, SZD 34 Bocian-3; żaden jednak nie wszedł do seryjnej produkcji. Dopiero w 1967 r., na bazie prac nad wersją SZD-33, wprowadzono ostatni zmodyfikowany wariant Bociana, SZD-9bis Bocian-1E, przystosowany głównie do celów szkolnych. Zbudowano 366 sztuk tego modelu.

Ogółem wyprodukowano ponad 600 Bocianów.

Konstrukcja

Dwumiejscowy średniopłat z drewnianą konstrukcją. Kadłub o przekroju owalnym, z pokryciem ze sklejki. Z przodu kadłuba zamontowany hak do startu z lin gumowych i zaczep do startu za samolotem. Pod kadłubem zaczep dolny do startu z wyciągarki. Kabina zakryta, z miejscami „jedno za drugim”.

Użycie

Szybowce Bocian były powszechnie używane w polskich aeroklubach regionalnych, eksportowano je także do 27 krajów świata, w tym Austrii, Australii, Belgii, Chin, Francji, Grecji, Indii, Norwegii, RFN, Szwajcarii, Tunezji, Turcji, Wenezueli, Wielkiej Brytanii, ZSRR. Bocian uważany był za udany model, posiadający bardzo dobre własności lotne oraz dużą wytrzymałość, niezbędną do szkolenia podstawowego. W latach 1955-1968 na Bocianach uzyskano 29 rekordów świata, w tym jeden nie pobity w kraju do dzisiaj – 5 listopada 1966 roku pilot Stanisław Józefczak uzyskał absolutną wysokość lotu 12 560 m. Część szybowców używana jest do chwili obecnej.

Źródło:

Wikipedia